
Γενικά
Ο διαστημικός ανελκυστήρας είναι μία ιδέα ή πρόταση για μία μελλοντική κατασκευή μεταφοράς φορτίων από την επιφάνεια της γης στην γεωστατική ή γεωσύγχρονη τροχιά, βασιζόμενη στην ίδια αρχή λειτουργίας με αυτή των κοινών ανελκυστήρων συρματοσχοίνων που χρησιμοποιούνται στις οικοδομές. Ωστόσο αυτή η φαινομενικά απλή ιδέα μέχρι τουλάχιστον το 1991 κατοικούσε στο χώρο των διανοητικών πειραμάτων και της επιστημονικής φαντασίας, λόγω των ανυπέρβλητων στα προηγούμενα χρόνια τεχνικών απαιτήσεων για την υλοποίησή της.
Ιστορικό
Θα κάνουμε μία σύντομη ιστορική αναδρομή της εξέλιξης της όλης ιδέας.
Για πρώτη φορά ο διαστημικός ανελκυστήρας ή διαστημικός πύργος ή διαστημική γέφυρα αναφέρεται σαν ιδέα από τον μεγάλο Ρώσσο πρωτοπόρο της διαστημικής εξερεύνησης Κονσταντίν Εντουάρντοβιτς Τσιολκόφσκι (Константи́н Эдуа́рдович Циолко́вский και με λατινικούς χαρακτήρες για όσους από σας δεν είστε γάτες στα ρωσσικά Konstantin Eduardovich Tsiolkovski) όταν ευρισκόμενος στο Παρίσι το 1895,
για τα εγκαίνια του πύργου του Άιφελ, είχε την φαεινή ιδέα ενός διαστημικού πύργου να υψώνεται από την επιφάνεια της γής μέχρι την γεωστατική τροχιά έχοντας ουσιαστικά την μορφή του πύργου του Άιφελ, αλλά ανεστραμένου ως προς την επιφάνεια της γης. Την ίδια εποχή ένας άλλος μεγάλος και εν πολλοίς παραγνωρισμένος επιστήμονας, ο Σέρβος Νικολά Τέσλα (Никола Тесла και Nikola Tesla) έγραψε παρόμοια σχόλια που δείχνουν ότι ίσως και αυτός να είχε σκεφθεί μία παρόμοια κατασκευή. Χρειάστηκε να περάσει περισσότερο από μισός αιώνας, ώσπου το 1957 ένας Ρώσσος και πάλι μηχανικός, ο Γιούρι Αρτσουτάνοφ (ομοίως όπως και πριν Юрий Арцутанов και Yuri Artsutanov) παρουσίασε μία νέα ιδέα για τον διαστημικό ανελκυστήρα, την οποία δημοσίευσε στην εφημερίδα “Κομσομόλσκαγια Πράβντα” το 1960, και όπου πρότεινε ό,τι από ένα γεωσύγχρονο δορυφόρο θα μπορούσε κάποιος να “αμολύσει μία καλούμπα” καλώδιο μέχρι το σημείο που “βλέπει” ο δορυφόρος στην επιφάνεια της γής στο επίπεδο του ισημερινού και να δέσει το καλώδιο στο σημείο αυτό. Τώρα πλέον αυτός ο ανελκυστήρας θα ήταν ένα φθηνό και ασφαλές μέσο για τη μεταφορά φορτίων και ανθρώπων στο διάστημα!!! Όπως βλέπετε ούτε πύραυλοι, ούτε κίνδυνοι εκρήξεων και τραγωδιών, ούτε και μόλυνση του περιβάλλοντος. Φυσικά για να μην εκτραπεί και πέσει στην γη από το βάρος του καλωδίου του ανελκυστήρα και όλων όσων θα βρίσκονται επάνω του, δηλαδή,
για να παραμείνει στην τροχιακή θέση του ο τόσο βολικός μας δορυφόρος, θα έχει ένα αντίβαρο στην αντίθετη κατεύθυνση από αυτή του ανελκυστήρα και προς το ανοιχτό διάστημα. Έτσι ο ανελκυστήρας και το αντίβαρο αποτελούν την κατασκευή που ονομάζουμε σήμερα “Διαστημικό Ανελκυστήρα”.
Μετά τον Artsutanov, άλλοι όπως ο Jerome Pearson το 1975 (Acta Astronautica, Vol. 2, pp.785-799, Pergamon Press 1975) και ο Hans Moravec το 1977 παρουσίασαν βελτιώσεις στο αρχικό σχέδιο του. Η ιδέα του διαστημικού ανελκυστήρα προκάλεσε μεγάλο ενδιαφέρον στην παγκοσμια επιστημονική και τεχνική κοινότητα σε τέτοιο βαθμό που σύντομα άρχισαν να κυκλοφορούν και διηγήματα επιστημονικής φαντασίας βασισμένα σε παρόμοιες κατασκευές και παραλλαγές. Τα πιο γνωστά και στην Ελλάδα είναι, το βιβλίο “Οι πηγές του Παραδείσου” του μεγάλου συγγραφέα επιστημονικής φαντασίας Arthur C. Clarke που το έγραψε το 1978 και κυκλοφόρησε μεταφρασμένο από τις εκδόσεις “Κάκτος” το 1980, το βιβλίο “Ο Κόσμος Δακτύλιος” του Larry Niven που κυκλοφόρησε μεταφρασμένο από τις εκδόσεις “SPACE E.Π.Ε.” το 1987 και το βιβλίο “3001: Η τελική Οδύσσεια” το τέταρτο βιβλίο του Arthur C. Clarke από τη σειρά “2001: Οδύσσεια του Διαστήματος”, που το έγραψε το 1997 και κυκλοφόρησε μεταφρασμένο από τις εκδόσεις “ΧΑΡΛΕΝΙΚ ΕΛΛΑΣ ΕΚΔΟΤΙΚΗ Α.Β.Ε.Ε.” και “BELL”.
Η ιδέα
Όλοι γνωρίζουμε ότι η εναλλαγή ημέρας - νύκτας, οφείλεται στην ιδιοπεριστροφή της γης γύρω από τον άξονά της, από δυσμάς προς ανατολάς, η οποία έχει περίοδο περίπου 24 ωρών. Επομένως οι δορυφόροι επικοινωνιών, εφευρέτης των οποίων θεωρείται ο Άγγλος φυσικός και συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας Arthur C. Clarke, για να μπορούν να καλύψουν σταθερά με σήμα μία ορισμένη περιοχή της γης θα πρέπει να έχουν και αυτοί 24ωρη περιφορά και έτσι να ακολουθούν ακριβώς την κίνηση της γης γύρω από τον άξονά της. Για να συμβεί αυτό, όμως, η ουράνια μηχανική και ο τρίτος νόμος του Κέπλερ προβλέπουν ότι για να έχει ένας δορυφόρος 24ωρη περιφορά θα πρέπει να τοποθετηθεί σε απόσταση 36000 km από την γή. Η θέση αυτή λέγεται γεωσύγχρονη ή γεωστατική τροχιά για προφανείς λόγους. Δηλαδή, σύμφωνα με τον τρίτο νόμο του Kepler, που λέει ότι οι κύβοι των ακτίνων περιφοράς (α) είναι ανάλογοι με τα τετράγωνα των περιόδων περιφοράς (Τ) ενός ουρανίου σώματος γύρω από ένα άλλο, δηλαδή τυπικά:
α^3 ~ Τ^2,
(όπου το σύμβολο ^ σημαίνει ύψωση σε δύναμη και το σύμβολο ~ σημαίνει ανάλογος) και μετά από σχετικά απλούς υπολογισμούς, που …εμείς κάναμε …για σας που διαβάζετε το άρθρο, αποδεικνύεται ότι για να έχει ένας δορυφόρος 24ωρη περιφορά θα πρέπει να τοποθετηθεί σε απόσταση 36000 km από την γη. Αυτή είναι και η θέση των αγαπητών μας δορυφόρων τηλεπικοινωνιών και δορυφορικής τηλεόρασης (γεια σου Μουντιάλ). Από αυτή την ανάλυση βέβαια δεν ξεφεύγει ούτε ο διαστημικός μας ανελκυστήρας. Έτσι σαν κατασκευή αναγκαστικά θα έχει όταν ολοκληρωθεί, ένα μήκος 36000 km που είναι και η απόσταση από την επιφάνεια της γής μέχρι την γεωστατική τροχιά. Τελικά και για να κλείσουμε αυτή την παράγραφο ο Διαστημικός Ανελκυστήρας είναι μία κατασκευή από την γεωστατική ή γεωσύγχρονη τροχιά μέχρι την επιφάνεια της γης, έτσι ώστε όταν ολοκληρωθεί (…12 Απριλίου 2018), να μπορούν να μεταφερθούν φορτία και άνθρωποι, από την επιφάνεια της γης προς την γεωστατική τροχιά και αντίστροφα.
Η πρόκληση
Όπως καταλαβαίνετε μία τέτοια κατασκευή παρά την φαινομενική της απλότητα, αποτελεί μία μέγιστη πρόκληση τόσο για την διαστημική μηχανική όσο και για την επιστήμη των υλικών λόγω των δυνάμεων και των επιδράσεων που θα δέχεται, τόσο στο περιβάλλον της ατμόσφαιρας όσο και αυτό του διαστήματος. Βέβαια το πρώτο πρόβλημα που πρέπει να επιλυθεί είναι αυτό της αντοχής του νήματος - καλωδίου στην καταπόνιση που θα υφίσταται μέσα στο πεδίο βαρύτητας της γης. Με λίγα λόγια για να καταλάβετε το μέγεθος της πρόκλησης, σταθείτε μία καθαρή μέρα στο ύπαιθρο και ατενίστε τον ουρανό κατακόρυφα πάνω από το κεφάλι σας. Φανταστείτε τώρα ότι στέκεστε δίπλα στο καλώδιο του διαστημικού ανελκυστήρα, στο σημείο πρόσδεσης στην επιφάνεια του εδάφους. Τι θα βλέπατε; Θα βλέπατε λοιπόν το καλώδιο να ανεβαίνει και να ανεβαίνει και να χάνετε στον ουρανό σαν μία λευκή λωρίδα ως εκεί που φτάνει η όρασή σας και όμως δεν θα βλέπατε παρά μόνο το 1/3600 του ολικού μήκους του καλωδίου, άν υποθέσουμε ότι είσαστε αρκετά αετομάτης, για να δείτε ένα καλώδιο σε μία απόσταση ας πούμε 10 χιλιομέτρων. Όπως καταλαβαίνετε τα μεγέθη είναι τερατώδη όπως και το βάρος που θα πρέπει να αντέξει ένα τέτοιο καλώδιο μέσα στο πεδίο βαρύτητας της γης. Βλέπετε, εδώ δεν υπάρχει το κέρδος από την αδράνεια (…μερικοί το λένε αυτό φυγόκεντρο δύναμη, αλλά μπορώ να σας βρώ άλλους τόσους που θα ορκισθούν στην μάνα τους, ότι τέτοιο πράγμα δεν υπάρχει) που έχουν τα διαστημόπλοια που περιφέρονται σε τροχιές γύρω από την γη. Ο ισχυρότερος χάλυβας που μπορεί να κατασκευστεί, μετά βίας αντέχει το βάρος του σαν καλώδιο όταν φθάσει το μήκος των 100 km (αυτά είναι 100.000 μέτρα) και αυτό δεν είναι παρά το 1/360 του όλου μήκους μέχρι την γεωστατική τροχιά. Επομένως όπως φαίνεται δεν υπάρχει κατάλληλο υλικό, το οποίο να μπορεί να σηκώσει το βάρος του μέχρι τη γεωστατική τροχιά και ακόμα χειρότερα να μεταφέρει και φορτία με ασφάλεια εκεί πάνω. Προτάθηκαν διάφορα άλλα υλικά, όπως τα ανθρακονήματα, το κέβλαρ, ακόμη και το υλικό από το οποίο είναι κατασκευασμένος ο ιστός της αράχνης, αλλά κανένα από αυτά τα υλικά ούτε καν πλησίαζαν της απαιτήσεις του διαστημικού ανελκυστήρα. Όπως φαινόταν ο διαστημικός ανελκυστήρας θα παρέμενε μία ιδέα, μία σκέτη ουτοπική φαντασία. Αυτό όμως έπαψε να ισχύει το 1991 οπότε ένας Ιάπωνας επιστήμονας, ο Sumio Iijima, που εργαζόταν για την εταιρία NEC Corp., ανακάλυψε ένα τρόπο κρυστάλλωσης του άνθρακα που είχε την μορφή μικροσκοπικών σωλήνων με διάμετρο (πάχος γαλλιστί) της τάξης του nanometre ( 10^-9 μέτρα). Οι σωλήνες αυτοί ονομάζονται νανοσωλήνες, carbon nanotubes αγγλιστί για όσους από εσας γουγλίζουν (Google search), και απ’ ότι φαίνεται έχουν όλες τις καλές ιδιότητες που θα ευλογούσε ο καλός Θεός του διαστημικού ανελκυστήρα! Εδώ θα πρέπει να πούμε ότι σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες μελέτες στο αντικείμενο, το μέγεθος της όλης κατασκευής, δηλαδή ο ανελκυστήρας και το αντίβαρό του, που ένας θεός ξέρει τι θα είναι, θα μπορούσε να φτάσει άνετα στο απίστευτο μήκος των 96000 km, δηλαδή κάτι παραπάνω από το 1/4 της απόστασης Γης - Σελήνης! Τώρα θα αναρωτιέστε γιατί λέμε ότι δεν ξέρουμε από τι θα αποτελείται το αντίβαρο; Διότι η κατασκευή που ονομάζουμε αντίβαρο, θα περιλαμβάνει πράγματι ένα αντίβαρο, αλλά όπως περιγράφει και ο Άρθουρ Κλάρκ στο διήγημά του “Οι πηγές του Παραδείσου”, αυτό θα πρέπει να είναι όσο πιο χρήσιμο μπορεί να είναι, τέλος πάντων ένα αντίβαρο. Δηλαδή, όπως σχεδιάζεται θα είναι κέντρο της διαστημικής βιομηχανίας υλικών και ιδιαίτερα του νήματος - καλωδίου. Έτσι αυτό το νήμα - καλώδιο, αντί να κατασκευάζεται στην επιφάνεια της γής με τους περιορισμούς που επιβάλλει η βαρύτητα στην ποιότητα των υλικών, θα κατασκευαστεί στο διάστημα. Ξεκινώντας κατά πάσα πιθανότητα από την γεωστατική θέση, αντίβαρο και νήμα θα ακολουθήσουν αντίθετες κατευθυνσεις και καθώς θα αυξάνουν το μήκος και αντίστοιχα το βάρος του νήματος, ανάλογα θα απομακρύνεται η βιομηχανία - αντίβαρο προς το ανοικτό διάστημα. Το αποτέλεσμα θα είναι ότι εάν για την κατασκευή του καλωδίου εργαζόμαστε προς τις δύο κατευθύνσεις από την γεωστατική τροχιά ο ανελκυστήρας θα ολοκληρωθεί στο μισό ή περίπου μισό διάστημα.
Η λειτουργία του διαστημικού ανελκυστήρα
Ο διαστημικός ανελκυστήρας όπως προαναφέραμε θα είναι το μελλοντικό και απόλυτο μέσο μεταφοράς φορτίων από την επιφάνεια της γής στην γεωστατική τροχιά. Για να καταλάβετε τις συνέπειες του όλου εγχειρήματος, σκεφτείτε ότι για να τοποθετήσετε 1 κιλό φορτίου στην γεωστατική τροχιά με την σημερινή πυραυλική τεχνολογία θα σας κοστίσει περίπου 80000 (ογδόντα χιλιάδες) δολλάρια σε καύσιμα, υλικά και προσωπικό (αστροναύτες). Με τον διαστημικό ανελκυστήρα όταν ολοκληρωθεί, το κόστος αυτό θα πέσει σε μόλις 1 - 10 δολλάρια το κιλό. Πως θα γίνει αυτό το θαύμα; Λοιπόν δεν είναι καθόλου θαύμα, αλλά για μία βασική λειτουργία του διαστημικού ανελκυστήρα που είναι ακριβώς η …ανέλκυση φορτίων στην γεωστατική τροχιά με τη χρήση ηλεκτρικής κίνησης. Για να ανέβει το πρώτο όχημα στην γεωστατική τροχιά θα χρησιμοποιηθούν πιθανότατα, ένα σύστημα ηλεκτρικής κίνησης (κινητήρας) και ένα σύστημα ηλεκτρικής τροφοδοσίας, το οποίο θα αποτελείται από συσσωρευτές (μπαταρίες) και ένα επίγειο σύστημα απόθεσης ενέργειας στο όχημα, με την μορφή ενός λέηζερ (laser). To λέηζερ σήμερα φαίνεται να είναι το προτιμόμενο σύστημα τροφοδοσίας ενέργειας, γιατί έτσι περιορίζεται δραστικά το βάρος του οχήματος και ο κίνδυνος βλαβών στο ηλεκτρικό του σύστημα. Στο όχημα θα υπάρχει ένα σύστημα μετατροπής της φωτεινής ενέργειας σε ηλεκτρική μέσω θερμικών μετατροπών. Θυμηθείτε ότι δεν μπορεί να γίνει φωτοβολταική μετατροπή, γιατί η δέσμη λέηζερ δεν είναι υπεριώδης ακτινοβολία στην οποία είναι ευαίσθητα τα σημερινά φωτοβολταικά συστήματα. Αλλά εν τέλει ποιός ξέρει τι μπορεί να γίνει ακόμα και στον τομέα αυτό, στο μέλλον… Έτσι, όταν το πρώτο όχημα μεταφοράς τελειώσει την “ανάβαση” στον πρώτο γεωστατικό σταθμό και αρχίσει να κατεβαίνει θα χρησιμοποιηθεί ηλεκτροδυναμική πέδηση (για όσους γνωρίζουν, κάτι σαν τα ηλεκτρόφρενα των φορτηγών και άλλων βαρέων οχημάτων ή σαν τα συστήματα ηλεκτρικής κίνησης των κοινών ανελκυστήρων τύπου Ward-Leonard) για την παραγωγή ενέργειας για το επόμενο όχημα που θα ανεβαίνει. Δηλαδή το κόστος της μεταφοράς στην γεωστατική τροχιά θα πέφτει όσο αυξάνει η κίνηση στον ανελκυστήρα! Κάτι σαν την χρήση των προσωπικών υπολογιστών και των αυτοκινήτων, των οποίων το κόστος έπεσε (για διαφορετικούς βέβαια λόγους) με την αύξηση του αριθμού των χρηστών. Επομένως όπως καταλαβαίνετε φίλοι μας, το σαββατοκύριακο ή τέλος πάντων το τετραήμερο στο διάστημα δεν είναι και πολύ μακριά. Μία άλλη πολύ βασική λειτουργία του τμήματος του αντίβαρου, θα είναι η εκτόξευση διαστημοπλοίων και φορτίων προς το υπόλοιπο ηλιακό σύστημα. Φαντασθείτε ότι γυρίζετε με το χέρι ένα νήμα με ένα βάρος στην άκρη του. Προφανώς όσο πιό μακρύ είναι το νήμα και για την ίδια περίοδο περιφοράς (μερικά φιλαράκια μιλάνε για ταχύτητα περιστροφής), θα έχετε μεγαλύτερη τροχιακή ταχύτητα για το βάρος στην άκρη του. Επομένως μπορείτε, με αυτή την σφενδόνη όπως λέγεται, να ελέγξετε το βεληνεκές της βολής σας αλλάζοντας απλώς το μήκος του νήματος στο χέρι σας. Έ λοιπόν με τον ίδιο και απαράλλακτο τρόπο, ο διαστημικός ανελκυστήρας θα μας χρησιμεύσει για την εξερεύνηση του Ηλιακού Συστήματος, δηλαδή, θα τον χρησιμοποιήσουμε σαν μία γιγάντια σφενδόνη για να εκτοξεύουμε διαστημόπλοια με προορισμό τους άλλους πλανήτες, δορυφόρους, αστεροειδείς και άλλες περιοχές του ηλιακού συστήματος και ποιός ξέρει ίσως αργότερα και έξω από το σύστημά μας, προς τα κοντινά αστέρια. Και όλα αυτά χωρίς να χρησιμοποιήσουμε καθόλου, ακριβή και επικίνδυνη πυραυλική τεχνολογία και χωρίς να σπαταλήσουμε ούτε σταγόνα πολύτιμων καυσίμων πυραύλων. Με αυτό τον τρόπο ανοίγουν πλέον οι πύλες του διαστήματος για όλους και τον καθένα σας, κλείνει η προιστορία των ηρωικών αλλά μοναχικών και επικίνδυνων πτήσεων από την επιφάνεια της γης στον διαστημικό χώρο και μπαίνουμε πλέον πραγματικά στην διαστημική εποχή.
Το μέλλον
Ο διαστημικός ανελκυστήρας σαν κατασκευή, κατά μία έννοια είναι εύκολο να υλοποιηθεί και στα άλλα σώματα του ηλιακού συστήματος. Κατά διαβολική σύμπτωση στα άλλα σώματα που παρουσιάζουν ενδιαφέρον από άποψη αποίκησης και εκμετάλλευσης, τα πεδία βαρύτητάς τους είναι πολύ ασθενέστερα από αυτό της γης. Έτσι το έργο της κατασκευής του ανελκυστήρα σε πρώτη φάση στην Σελήνη, στον Άρη, στην Ευρώπη του Δία για το νερό της και στον Τιτάνα του Κρόνου για τα πετροχημικά του, θα είναι σχετικά απλή υπόθεση για τους μηχανικούς του όχι και τόσο μακρινού μέλλοντος. Η δική μας εκτίμηση είναι ότι το αργότερο μέχρι το 2030 τέτοιες κατασκευές θα είναι μία ρουτινιάρικη πραγματικότητα, …ενώ όσον αφορά εμάς ανοίγουμε την πρώτη τροχιακή πιτσαρία και δεχόμαστε από τώρα παραγγελίες.
Το απώτερο μέλλον
Ο διαστημικός ανελκυστήρας σαν εφεύρεση μπορεί να συγκριθεί μόνο με την ανακάλυψη της φωτιάς. Όπως και τότε, έτσι και σήμερα με την εγκατάσταση και λειτουργία αυτής της μηχανής, ο άνθρωπος και ο πολιτισμός του δεν θα είναι ποτέ πια ίδιος. Περνάμε σε ένα επίπεδο κυριαρχίας στην φύση, που από άποψη δυνατοτήτων συγκρίνεται μόνο με την ικανότητα που απέκτησε ο άνθρωπος όταν χρησιμοποίησε την φωτιά. Βέβαια όπως είπε και ο ποιητής η μεγάλη δύναμη επάγει και μεγάλη ευθύνη, αλλά αυτά τα αφήνουμε για το φιλοσοφικό μέρος της συζήτησης.
Στο μέλλον προβλέπεται από την θεωρία ότι θα κατασκευασθούν στην ισημερινή ζώνη και άλλοι διαστημικοί ανελκυστήρες, αδελφοί με τον πρώτο. Όλοι αυτοί οι ανελκυστήρες θα συνδεθούν τελικά με μία ζώνη τύπου Dysson όπως ονομάζεται, από το όνομα του αμερικάνου φυσικού Freeman Dysson
o οποίος πρώτος κατέταξε τα επίπεδα εξέλιξης των αστρικών πολιτισμών (μου μυρίζει αστρολογία εδώ), ανάλογα με το επίπεδο εκμετάλλευσης των πόρων που τους παρέχει το άμεσο διαστημικό περιβάλλον τους. Δηλαδή, λέει ο άνθρωπος ότι οι διαστημικοί πολιτισμοί άν υπάρχουν χωρίζονται σε 3 μεγάλες κατηγορίες:
α) Οι πολιτισμοί κατηγορίας 1, οι οποίοι έχουν φθάσει σε τέτοιο τεχνολογικό επίπεδο, έτσι ώστε να εκμεταλλεύονται όλη την εκπεμπόμενη ενέργεια του γενέθλιου άστρου τους, περικλείοντάς το σε μία τεχνητή σφαίρα Dysson 1…
β) Οι πολιτισμοί κατηγορίας 2, οι οποίοι έχουν καταφέρει να εκμεταλλεύνονται όλη την ενέργεια που εκπέμπουν οι τοπικές ομάδες των αστέρων που περιβάλουν το γενέθλιο άστρο τους, περικλείοντάς την και αυτή σε μία σφαίρα Dysson 2…
γ) Οι πολιτισμοί κατηγορίας 3, οι οποίοι μπορούν πλέον και εκμεταλλεύονται την εκπεμπόμενη ενέργεια του πυρήνα του γαλαξία τους περικλείοντάς τον σε μία σφαίρα Dysson 3και μην τύχαιτε και πέσετε επάνω τους.
Επειδή η κατάταξη αυτή είναι πολύ γενική, άλλοι αργότερα όπως οι Sagan και Sklovskii, παρουσίασαν ιδέες για την δημιουργία υποδιαιρέσεων σε κάθε κατηγορία και επομένως καλύτερης κατανόησης των τεχνολογικών κατασκευών κάθε επιπέδου. Έτσι λοιπόν στην πρώτη κατηγορία (…στον πάτο της οποίας είμαστε εμείς) υπέθεσαν ότι πριν την ολοκλήρωση της σφαίρας Dysson γύρω από τον ήλιο, θα υπάρξει πρώτα η ζώνη Dysson γύρω από την γη.
Η ανθρωπότητα πλέον ανοίγει τα διαστημικά της πανιά και κατά την δική μας ταπεινή γνώμη το όραμα των νέων γενεών θα πρέπει να είναι ο ηρωικός κόσμος του Γιούρι Αρτσουτάνοφ και του Άρθουρ Κλάρκ και όχι ο σκοτεινός κόσμος του Τζώρτζ Όργουελ. Πάντως όλες οι δυνατότητες είναι ανοικτές και όλα είναι δυνατά στην διαδικασία της φυσικής επιλογής… Απλώς εικάζουμε ότι η διάνοια που μας ξεχωρίζει από τις πέτρες, θα μας σώσει από τις έξαλλες προσπάθειές μας να αυτοκαταστραφούμε βιολογικά.